Michael en de kunst van het mannen-zijn
Een portret van een pionier in the ManKind Project Nederland: Michael.
"Onze geïndividualiseerde samenleving is niet meer opgewassen tegen het tribale denken. Onze wetten zijn koud geworden, procedureel. Mensen voelen de ziel er niet meer van."
Met mijn lange staken en dunne botjes zag ik mij nooit als stoere man. De eerste keer dat ik iemand een dreun gaf - mijns inziens terecht - brak ik bijna mijn hand. Mijn 'ijzeren vuist' moest een week rusten in een lullig verbandje. Sindsdien ben ik pacifist. Met behulp van idealistische projecten probeer ik de wereld te verbeteren, zodat ik daar veilig rond kan lopen.
Drie jaar terug begon het te knagen. Hoe authentiek was dat idealisme van me eigenlijk? Maskeerde ik mijn angst en onmacht ermee? Ik besloot op zelfonderzoek te gaan en kwam in het 'mannenwerk' terecht. Sinds ruim een jaar bij the Mankind Project.
Een interview met een van de pioniers hiervan in Amsterdam: Michael.
April 2026, Westerpark.
Hij omschrijft zichzelf als wetenschapper en filosoof. Iemand die van waarheidsvinding houdt, nieuwsgierig is, en uren kan luisteren naar de levensverhalen van anderen. Maar het was juist die luisterende houding die Michael op een spoor zette ver buiten de academische muren.
Alleen in een nieuwe stad
Het begon in Amerika, 2016. Michael was drieëntwintig, net gestart met zijn doctoraat in een veeleisende onderzoeksomgeving. Hij voelde zich alleen in een nieuwe stad. „Ik zag dat ik mannen nodig had om mij heen die mij konden spiegelen en begeleiden,” zegt hij. “Geen coaches of therapeuten — gewoon mannen met levenservaring.”
Tegelijkertijd zag hij om zich heen hoe het internet een nieuwe wereld van mannelijkheid aan het creëren was. De zogeheten manosphere groeide explosief: online gemeenschappen waar jonge mannen antwoorden zochten op vragen wie ze moesten zijn. Michael herkende de aantrekkingskracht. „Er was een echte vraag: wat betekent mannelijkheid in een postmoderne samenleving? Maar het gevaar van het internet is dat je vastgroeit in wereldbeelden, geïnfecteerd raakt met boosheid, meegesleurd wordt — links of rechts. Je mist context. Je denkt dezelfde taal te spreken, maar dat is schijn.”
Hij zocht iets echters. En vond het in the ManKind Project.
Mannen die je kunt voelen
The ManKind Project — MKP — is een internationale non-profitorganisatie, opgericht in 1984 door drie Amerikanen: een marinier, een psycholoog en een sociaal werker. Wat begon als een initiatieritueel voor mannen, groeide uit tot een wereldwijde beweging van mannencirkels waarin mannen twee- tot driewekelijks bij elkaar komen om ervaringen te delen, elkaar te spiegelen en te groeien.
Wat Michael trof toen hij voor het eerst in zo’n cirkel zat, was de diversiteit. „Niet één model van mannelijkheid. Vaders, ondernemers, arbeiders, academici — allemaal in dezelfde ruimte. Mannen die echte dingen deden in het leven. Mannen die je kunt voelen, niet alleen zien op een scherm.”
Na zes jaar deelnemen aan een cirkel in Amerika, verhuisde Michael in 2021 naar Nederland — en trof een MKP-gemeenschap die nog klein was en volop in ontwikkeling. Hij besloot zijn schouders eronder te zetten.
Pionier in Nederland
Wat volgde waren jaren van intensief vrijwilligerswerk. Michael reed regelmatig naar verschillende steden om nieuwe mannencirkels op te richten en te begeleiden. Hij nam grote verantwoordelijkheden op zich binnen de Nederlandse stichting die het MKP-werk ondersteunt, droeg de wijsheid en technieken over die aan hem waren toevertrouwd, en hielp mee aan het tweejaarlijkse initiatieritueel.
„In Amerika was ik leerling,” zegt hij. „In Nederland mocht ik doorgeven.” Die rol — van ontvanger naar doorgever — typeert wat MKP in de kern wil zijn: een keten van mannen die elkaar meenemen, niet omhoog op een ladder, maar dieper in het leven.
Begin dit jaar heeft Michael zich teruggetrokken uit de organisatie. „Ik heb de afgelopen jaren alles gegeven wat ik kon. Nu is het tijd voor iets nieuws.” Hij zegt het zonder spijt, eerder met de rust van iemand die weet dat hij werk gedaan heeft.
Het masker en de eerste natuur
Wat doet MKP eigenlijk? Michael probeert het concreet te maken. „In het initiatieritueel worden de verhalen afgebroken die je over jezelf vertelt — de maskers, de verdedigingen, de nep-versie. Je tweede natuur wordt afgepeld om je eerste natuur zichtbaar te maken. Wat je écht bent, voor je aangeleerd kreeg wie je moest zijn.”
In de cirkels die daarop volgen — die twee- tot driewekelijks bijeenkomen — gaat het om integratie: hoe breng je dat inzicht mee naar je gewone leven? „Maskers zijn onderdeel van het leven,” zegt Michael. „Maar bij MKP leer je om je masker zo authentiek mogelijk te maken.”
De kernwaarden die hij heeft meegekregen zijn simpel: open, eerlijk, kwetsbaar, sterk. „Kwetsbaarheid is geen zwakte — het is een wederzijdse erkenning. Je wapens neerleggen is de noodzakelijke voorwaarde om te kunnen groeien. En daarvoor heb je veiligheid nodig. Een plek waar dat mag.”
Een man, een huis, een paar vragen
Vroeg in zijn MKP-reis mocht Michael een man begeleiden als facilitator. Zijn enige taak: een paar krachtige vragen voorlezen van een kladpapiertje, en erop letten dat de man ze werkelijk beantwoordde. Geen advies. Geen oplossingen. Alleen vragen die uitnodigden om dieper te voelen en te denken over wat hij wilde.
„Ik zie het nog voor me,” zegt Michael. „De wazigheid in zijn blik die overging in een scherpe zekerheid, terwijl hij die vragen hardop beantwoordde.” Met die zekerheid heeft de man vervolgens eigenhandig een eeuwenoud huis gerenoveerd. Waarin hij vandaag nog woont.
„Dat is voor mij het symbool van wat mannenwerk kan zijn. Het enige wat nodig was: een beetje doorgegeven wijsheid en een luisterend oor.”
Niet toxisch, maar onvolwassen
Het debat over toxische mannelijkheid gaat Michael niet uit de weg, maar hij formuleert het anders. „Voor mij is toxische mannelijkheid gewoon onvolwassen mannelijkheid. Wat als toxisch wordt ervaren is sterk afhankelijk van context — in een oorlog zijn andere kwaliteiten gewenst dan in het vreedzame Amsterdam van nu.”
Wat hij mist in het publieke gesprek is een aspirationele kant. „We praten veel over wat mannelijkheid niet moet zijn. Maar de echte vraag is: wat voor man wil ik zijn? Wat is de rol van een man in het opbouwen en onderhouden van de samenleving om hem heen?”
Dat is precies de vraag die MKP stelt — en waar de cirkels ruimte voor maken. Niet via een protocol of een sjabloon, maar van binnenuit. „Niet: zó moet je een man zijn. Maar: wat wil jij, vanuit je diepste kern, worden?”
Wat gemeenschap kan zijn
Michael is inspecteur chemische risico’s van beroep. In zijn werk komt hij geregeld bendes tegen — groepen mannen die, hoe problematisch ook, onderling iets hebben opgelost wat in de rest van de samenleving zoek is geraakt: loyaliteit, een gedeelde code, een gevoel van eer. „Binnen de groep weten ze precies voor wie ze het doen. Ze zullen elkaar niet verlinken.”
Maar, benadrukt hij, die eer reikt niet verder dan de eigen kring. Hun eer is naar binnen gericht, niet naar buiten. „Hun oplossing is te klein. Ze dienen alleen hun eigen mini-verbandje, ten koste van de samenleving eromheen. Dat is geen volwassen mannelijkheid — dat is stammendenken.”
Precies daar zit volgens Michael de grotere uitdaging. „Wij, in onze geïndividualiseerde samenleving, zijn niet meer opgewassen tegen dat tribale denken. Onze wetten zijn koud geworden, procedureel. Mensen voelen de ziel er niet meer van, niet meer de verantwoordelijkheid. Regels zijn een omgeving waarin je manoeuvreert, geen gedeelde afspraak meer.”
MKP probeert iets anders aan te spreken. Niet de loyaliteit van de bende — loyaliteit aan een klein groepje tegen de rest — maar een mannelijkheid die zich verantwoordelijk weet voor een groter geheel. „Binnen het mannenwerk word je uitgedaagd om jezelf te zien als onderdeel van iets groters. Dát is waar de vervulling zit. Niet in eer binnen een kleine kring, maar in de vraag: wat voor man wil ik zijn in alle relaties en gemeenschappen waar ik deel van uitmaak?”
Het ManKind Project biedt geen religie, geen politiek en geen ideologie. Het biedt een cirkel. Mannen die luisteren. En vragen die dwingen om eerlijk te zijn over wie je bent — en wie je wilt worden.
The ManKind Project Nederland organiseert regelmatig initiatietrainingen en mannencirkels door heel Nederland. Meer informatie: mkpnederland.nl
