Levensverbeteraar

BOEM! Kootje en ik kijken elkaar asgrauw aan. Op het journaal zien we hoe Israël complete dorpen en steden met de grond gelijk maakt. BOEM! Eén enkele ontploffing verpulvert een straat. Tien procent van Libanon wordt onbewoonbaar gemaakt. Honderdduizenden mensen op de vlucht, hun thuis vernietigd, heel hun hebben en houden: stof geworden. "Voor de veiligheid van Israël," bekrachtigt een minister, zonder met zijn ogen te knipperen.

Ik krimp ineen als Kootje in één beweging de rummikub-zak omdraait: de stenen kletteren op de tafel. We draaien ze om, stapelen ze op elkaar, slordig en stilletjes. "Jij mag beginnen," nodig ik haar uit. Ze glimlacht.

Een paar ronden verder in het spel zet ik muziek op. Kootje legt een steentje. Af en toe neuriet een van ons voorzichtig mee. Bij het afscheid krijg ik twee hartelijke zoenen: "Dankjewel voor de heerlijke dag!"

Het wàs ook een heerlijke dag: in stralend zonlicht en frisse wind zijn we op de elektrische duofiets naar het Amsterdamse Bos gereden. Verbluft bewonderen we de mooie, grote tuinen van een Volkstuinencomplex. Brede lanen, overal groen en bloesem. Her en der ontspannen gestaltes van mensen aan het werk of rusten. Kootje en haar man Jan hebben elders een huisje. De volkstuinen zijn een oase waar het grote geld niet telt. Tuinen worden toegewezen op basis van inschrijftijd. Een commissie stelt de prijs van de huisjes vast. Donder op marktwerking!

Op de fiets naar huis besef ik plots dat ik gelukkig ben. Met mijn academische opleiding had ik veel meer kunnen verdienen. Maar de kantoren voelden leeg en de mensen weinig geïnspireerd. Ik verlangde naar warmte. Ik wilde de wereld verbeteren met een groot, verbindend verhaal. Dat wil ik nog steeds. Maar niet met ingewikkelde projecten en hoogstaande idealen waar ik zelf niet bij kan.

Thuis in mijn keuken kijk ik naar de koelkast. MAAK HET KLEIN staat erop. Advies van de 86 jarige Yitzakh die ik nu een jaar begeleid. Hij hoort mijn praatjes over vrede en broederschap telkens mild, meewarig aan. Gepokt en gemazeld in de socialistische jeugdbeweging van Israël, vol idealen over een samenleving van Joden en Arabieren, ziet hij het donker in. Maar hij schildert. Hij zingt. Bijna iedere keer dat ik kom, heeft een vrouw zijn hart op hol gebracht.

Zijn moeders familie werd vergast in Polen, maar zij leerde hem dit lied: "... als er een tijd van nood aanbreekt, niet wanhopen. Er is alleen vreugde!" Juist als het donker is, moet je blij zijn, legt hij me uit. Niet vanwege de donkerte, maar omdat je licht kunt schijnen. Op het sterfbed van zijn moeder, zong hij voor haar dit lied.

Een paar weken geleden bedacht Yitzakh een nieuwe titel voor mij en mijn collega's: levensverbeteraar.

Ik denk eraan als ik met de 88 jarige Fien naar het buurthuis loop. Zij achter haar rollator, ik met mijn lange girafbenen ernaast. Ik heb een Frans lied gevonden over de liefde die regeert (uiteindelijk): La Tendresse. Haar geheugen is dramatisch, maar Frans was haar lievelingstaal. Elke regel die ik zing, vertaalt ze fabelachtig goed. Samen zingen we het refrein: non non non non... Bij een boekenkast draait een mevrouw zich om: "Dat lied ken ik!" Gul geeft ze ons advies voor concerten en andere liedjes.

Fien is vaak nukkig, maar als we verder lopen, merk ik hoe blij ze is. Ik ben het ook. Yitzakhs titel werkt twee kanten op.