De straten zijn veranderd, maar de plek niet

In gesprekken met gewone mensen praat ik met ‘gewone’ mensen over wat zij denken over liefde en wijsheid. Gewoon: mensen die er niet voor gestudeerd hebben, geen reclame hoeven maken, voor wie een voornaam genoeg is.

Vorig jaar zomer was dat Tineke(71), vrijwilliger van pelgrimsroute de Walk of Wisdom. Tineke verstuurt startpakketten naar nieuwe pelgrims. Ik leerde haar kennen als (voormalig) coördinator van de route - een route die ik ooit als pionier hielp opzetten.

Tineke aarzelde - “heb ik wel wat te vertellen”? - maar was toch nieuwsgierig en zegde toe. Nu zit ik 4 hoog op haar zonovergoten balkon met uitzicht op een weelderig park.

Tineke: “Ik heb mijn hele leven alleen in Nijmegen gewoond. Ik heb er mijn plaats leren kennen. Ik voel mij hier geworteld. Ik weet waar mijn familie woonde. Ik bewandel paden waarop mijn opa liep. Ik ken de plek waar hij mijn oma ontmoette. Het plaveisel is veranderd, de plek niet.”

“Ik voel ook: die mensen zijn nog ergens. Ik geloof dat niet rationeel,” - ze lacht - “maar ze zeggen dat de doden op ons neerkijken vanuit de hemel en zien wat wij hier doen. Ze wachten op ons. Dat voelt warm, veilig. Gehecht.”

Je bent gelovig?

“Nee. Ik heb dat losgelaten. Ik heb niets met vaste religie. Ik vind het gewoon fijn om zo te denken. Het komt goed. Er is ergens een plek waar iedereen die ooit geweest is, elkaar snapt, waar geen obstakels zijn tussen mensen. Geen onderlinge ruzies, geen onbegrip, een verlangen naar vrede.”

Lacht weer: “Maar dat kan ik ook in het aardse leven vinden hoor!”

In de stralende zon onthult Tineke een schaal met stukken cake, brownies en gebak. “De kadootjes die je krijgt op een dag… soms meerdere! Zoals een blik van verstandhouding die je uitwisselt met iemand die je niet kent, zomaar in de stad. Dan denk ik: yes! Het toont de goede kanten van de mens. We hebben al zoveel ellende; dit is er ook.”

Is dat liefde?

"Liefde heeft zoveel vormen. Van je ouders, voor je kinderen, de natuur. Die liefde voor de schepping kreeg ik al van huis uit mee. Op fietstochten riep mijn vader: ‘adem eens diep in en kijk hoe mooi het hier is!’ Vaak op plekken waar nu de Walk of Wisdom loopt…

Liefde is ook gezien worden door mensen in wat je kunt. Ik was vroeger een beetje onzeker, maar kwam telkens goed terecht. Mijn leven leek op zo’n cakewalk in het spookhuis, waar je één voet op de trede zet, waarna de hele trap omhoog gaat. Zo ging mijn leven ook. Ik liet ergens vallen dat ik ander werk wilde, een paar dagen later werd ik ervoor gebeld… Het diende zich vanzelf aan, ik hoefde alleen maar op te stappen.

Luister! Hoor je die vogel? Dat is de Bonte Vliegenvanger. Die heb ik pas ontdekt. Hij zingt alsof hij vliegen vangt: tje dje dje…”

We luisteren. En verhip. Tussen de van gezondheid blakende bomen hoor ik het vogeltje zingen: tje dje dje.

“Natuur is heel breed. In het klein: het roodborstje dat begint te zingen als het ‘s avonds schemert. De jubelzang van vogels als de dag begint. Ieder seizoen heeft zijn bekoring. De kale bomen in de winter, zo mooi in silhouet...

In het groot: quantum energie, zwarte gaten, ik vind het mega wonderlijk. Het maakt me nieuwsgierig: wat is het allemaal complex, hoe bestaat het …. dat zo’n aarde en zon al zo lang doorgaan, we weten gewoon niet hoe het kan, terwijl alles tegelijk ook kwetsbaar is…”

Kwetsbaar?

“Ja, hoe we met de aarde omgaan. De veronachtzaming van de natuur, zoals in de industriële veeteelt. Het klimaat kan sommige mensen geen ruk schelen, ze zeggen: ‘niks aan de hand, geen problemen’. Terwijl vanuit de wetenschap…

Kijk! Daar heb je 'm weer, de Bonte Vliegenvanger!”

Wat is voor jou wijsheid?

“Vlakbij huis woont een vriendin, zij is de wijste vrouw die ik ken. Ze kan met afstand naar de dingen kijken, niet meteen oordelen. Sommige mensen fietsen over gebeurtenissen heen, zij kan juist goed géén antwoord geven. Ze heeft me laten zien hoe waardevol het is om verder te kijken dan je eigen standpunt. Het voorkomt strijd, je wordt milder.

Ik heb door haar geleerd dat je dingen soms beter kunt plaatsen, juist door ze niet te verklaren. Door ze ruimte te geven. Ik vind dat troostend, ook als het niet meteen lukt.

Ik denk ook dat die ruimte maakt dat mensen op pelgrimstocht gaan. In de vaart der volkeren heb je geen tijd voor bezinning: afspraken, huishouden. Je leeft heel makkelijk op de automatische piloot. Maar buiten, in het onderweg zijn, stap je uit die dagelijkse dingen. Dan komt een soort bewustzijn van je leven: waar ben ik mee bezig? Het kan wel een tandje minder of juist intensiever…

Ik heb zelf drie keer de route gelopen, o.a. met mijn beste vriendin en dochter. Telkens in etappes van een dag. Het was in het begin een speurtocht, zoeken waar je heen gaat. Daarna werd het relaxed, als pad is het heel fijn. We hebben een vaste dag en gaan ook bij slecht weer: dan voel je de elementen, door vette modder, regen. Letterlijk met beide voeten op de grond. Je wordt er heel aards van.”

Een shotje pelgrimsbureau

“Na mijn pensioen - ik werkte in de administratie - wilde ik iets zinvols doen. Ik wil niet alleen maar leven voor de lol, maar iets bijdragen aan de samenleving. Ik had niet zoveel met pelgrimeren, maar toen ik bij de Vrijwilligerscentrale een vacature voor het pelgrimsbureau zag, voelde ik onmiddellijk: dat past bij mij.

Ik hou ervan dingen geordend te houden. Ik kan rustig voor ik naar bed ga nog een paar inschrijvingen afhandelen. Voor je het weet staat er dan weer een tasje met startpakketten klaar om naar de brievenbus te brengen.

Het wegwerken van zo’n rijtje inschrijvingen voelt hetzelfde als een afwas of strijkje: even doen - klaar. Dat geeft voldoening. Het is lekker. Natuurlijk, pelgrims reageren vaak enthousiast, en dat is leuk, maar ik doe het egoïstisch ook voor mezelf. Een ‘shotje pelgrimsbureau’. Volgens mij hebben alle vrijwilligers van het pelgrimsbureau dat.

Ik kan tegenwoordig bijna niet meer praten over wat er allemaal gebeurt in de wereld, al die polarisatie en oorlog, het is té erg, té mensonterend…. zo ga je toch niet met elkaar om?!

Als tegenwicht ben ik blij dat ik wat kan doen en zoek ik plezierige dingen, anders word ik depressief. Mijn nieuwste project is opera: gisteren heb ik voor het eerst een hele opera geluisterd. Ik dacht dat ik daar niet van hield, maar ik vond het toch een portie mooi!

‘How wonderful life is while you are in the world’ - Elton John. Het leven heeft zoveel vensters om in te stappen. Eén kleine, korte ontmoeting kan je dag positief beïnvloeden. Een kaartje voor iemand kan de wereld een beetje veranderen. Met openheid en wat aandacht kun je heel veel doen.”

De doden

(Door Billy Collins, vrije vertaling)

De doden kijken altijd op ons neer, zeggen ze,
terwijl we onze schoenen aandoen of een boterham smeren,
kijken ze naar beneden door de glasbodem boten van de hemel
terwijl ze zichzelf langzaam door de eeuwigheid roeien.

Ze zien de bovenkant van onze hoofden daar beneden bewegen,
en als we gaan liggen in het gras of op een bank,
misschien wel doezelig van de middagwarmte,
denken ze dat we naar hen terugkijken,

waarop ze hun roeispanen optillen, stil worden
en wachten, zoals ouders, totdat we onze ogen sluiten.

bron: het mooiste gedicht.